Zbliżające się lata, począwszy od 2026 roku, przyniosą najbardziej znaczące zmiany w chińskim prawie handlowym od ponad dwóch dekad. Dla polskich przedsiębiorców współpracujących z Państwem Środka oznacza to konieczność porzucenia dotychczasowych schematów działania. I spojrzenia na nowo na swoje umowy z chińskimi kontrahentami. 1 marca 2026 roku wchodzi w życie chińska nowelizacja ustawy o handlu zagranicznym (Foreign Trade Law). Wprowadza ona nową filozofię regulacyjną opartą na bezpieczeństwie państwa i rygorystycznym compliance. Zmiany dotkną w szczególności własności intelektualnej oraz regulacji eksportowych. Co dokładnie się zmieni i jak polscy przedsiębiorcy handlujący z Chinami mogą przygotować się na nową rzeczywistość?
Jakie zmiany wprowadza chińskie prawo handlowe w 2026 roku dla zagranicznych inwestorów?
Chińska Republika Ludowa dąży do zwiększenia kontroli regulacyjnej nad handlem zagranicznym oraz wzmocnienia swojego bezpieczeństwa narodowego, technologicznego i ekonomicznego. Chiny chcą także w ten sposób utrzymać swoją konkurencyjność jako kluczowego partnera handlowego. W tym kontekeście nowe prawo daje władzom chińskim narzędzia reagowania na zakłócenia w międzynarodowych łańcuchach dostaw. Zmiany mają charakter systemowy i dotyczą zarówno firm chińskich, jak i ich zagranicznych partnerów.
1. Szeroka uznaniowość chińskich organów administracyjnych
Nowe przepisy dają Chinom prawo do reagowania na zagrożenia dla „interesu publicznego” czy „porządku gospodarczego”. W praktyce oznacza to, że urzędnicy będą mogli swobodniej cofać licencje handlowe lub czasowo blokować transakcje, niezależnie od zapisów zawartych w umowach. Przedsiębiorcy handlujący z chińskimi kontrahentami powinni zdawać sobie sprawę, że ich postanowienia umowne mogą okazać się nieskuteczne. Pierwszeństwo będą miały przepisy państwowe i ewentualne decyzje administracyjne.
2. Własność intelektualna (IP) jako element bezpieczeństwa narodowego
Własność intelektualna przestaje być traktowana wyłącznie jako prawo prywatne. Staje się elementem bezpieczeństwa gospodarczego. To z kolei przełoży się na wzmożone kontrole celne i ryzyko blokady eksportu towarów w przypadku podejrzeń o naruszenie IP. Nowe przepisy oznaczają także zwiększone ryzyka dla firm działających na podstawie nieprecyzyjnych licencji lub umów OEM/ODM. Europejscy przedsiębiorcy powinni wzmóc czujność. Ogólne klauzule dotyczące OP przestają chronić ich interesy biznesowe. Zaś błędy na etapie kontraktowania mogą ich słono kosztować. Skutkiem może być trwała utrata kontroli nad technologią lub produktem.
3. Zaostrzone kontrole eksportowe
Nowe regulacje obejmą nie tylko bezpośredni wywóz towarów z Chin, ale także produkty zawierające chińskie komponenty oraz transfer technolog i know-how. Szczególnym nadzorem zostaną objęte metale ziem rzadkich oraz technologie podwójnego zastosowania. W praktyce oznacza to, że odpowiedzialność regulacyjna może dotyczyć również przedsiębiorców z Unii Europejskiej. I to nawet, jeśli nie prowadzą oni działalności bezpośrednio na terytorium Chin.
Jakie są najważniejsze obowiązki przedsiębiorców według chińskiego prawa handlowego 2026?
Reforma chińskiego prawa handlowego nie oznacza zamknięcia Chin na współpracę międzynarodową. Oznacza natomiast fundamentalną zmianę zasad, na których ta współpraca się opiera. W miejsce modelu „business as usual” pojawia się system oparty na silnym państwie regulacyjnym, rozbudowanych obowiązkach compliance, strategicznym podejściu do handlu zagranicznego. Dla przedsiębiorców zagranicznych kluczowe staje się świadome zarządzanie ryzykiem prawnym i regulacyjnym – najlepiej jeszcze przed wejściem nowych przepisów w życie.
Aby uniknąć wstrzymania transakcji, strat finansowych czy utraty towaru, firmy powinny podjąć przemyślane działania. Oto te, które zalecamy jako kancelaria specjalizująca się w obsłudze przedsiębiorców handlujących z chińskimi kontrahentami.
Audyt i analiza modelu współpracy
Przedsiębiorcy powinni ponownie przeanalizować dotychczasowe modele biznesowe z chińskimi partnerami pod kątem nowych ryzyk. Ich staranne określenie pozwoli na zaplanowanie działań ochraniających polskie firmy.
Wdrożenie chińskiego standardu compliance – nowe obowiązki dla przedsiębiorców
To zadanie nie należy do prostych, ale może okazać się warunkiem dalszej współpracy z Chinami. Jednym z najważniejszych skutków zmian w chińskim prawie handlowym jest przeniesienie ciężaru odpowiedzialności regulacyjnej na przedsiębiorców. Standardowe procedury unijne mogą okazać się niewystarczające. Nowe przepisy wprost akcentują konieczność posiadania wewnętrznych systemów compliance w handlu zagranicznym, obejmujących m.in.:
- weryfikację kontrahentów i ich powiązań,
- kontrolę przeznaczenia towarów (end-use, end-user),
- zgodność z przepisami eksportowymi i sankcyjnymi.
Wymagane będą rozwiązania dostosowane do chińskiego porządku prawnego. Ich brak może prowadzić do wstrzymania realizacji kontraktu, odpowiedzialności administracyjnej po stronie partnera chińskiego, a nawet poważnych zakłóceń w łańcuchu dostaw.
Aktualizacja obecnych umów handlowych
Koniecznie trzeba będzie dostosować klauzule dotyczące własności intelektualnej, siły wyższej (force majeure) oraz compliance do nowych realiów prawnych. Ogólne zapisy o IP mogą już nie chronić przed utratą kontroli nad technologią.
Nowelizacja chińskiego prawa handlowego wzmacnia ochronę własności intelektualnej w obrocie zagranicznym, traktując ją nie tylko jako prawo prywatne, lecz także jako element bezpieczeństwa gospodarczego państwa.
W praktyce przekłada się to na:
- wzmożone kontrole celne pod kątem naruszeń IP,
- możliwość blokowania eksportu lub importu towarów naruszających prawa własności intelektualnej,
- zwiększone ryzyka dla firm działających na podstawie nieprecyzyjnych licencji lub umów OEM/ODM.
Koordynacja działalności także z regulacjami UE
Strategia działania musi uwzględniać jednocześnie prawo chińskie oraz unijne wymogi ESG, a także sankcje i dyrektywy dotyczące należytej staranności. To dlatego, że współczesny handel z Państwem Środka wymaga od przedsiębiorców sprawnego poruszania się wewnątrz dwóch odmiennych i rygorystycznych systemów regulacyjnych.
Z jednej strony polskie firmy są zobligowane do spełniania europejskich standardów w zakresie odpowiedzialności społecznej i środowiskowej. Z drugiej zaś muszą dostosować się do nowej filozofii chińskiej ustawy o handlu zagranicznym (wchodzącej w życie 1 marca 2026 r.). Stawia ona bezpieczeństwo narodowe i interes publiczny ponad dotychczasową swobodę kontraktową. Oznacza to, że standardowe unijne procedury compliance są obecnie niewystarczające. Niezbędne jest wdrożenie specyficznych dla chińskiego rynku mechanizmów kontroli przeznaczenia towarów (end-use) oraz weryfikacji kontrahentów, aby uniknąć oskarżeń o naruszanie bezpieczeństwa ekonomicznego Chin.
Brak zintegrowanej strategii, która łączyłaby te dwa porządki prawne, naraża przedsiębiorstwo na poważne zakłócenia w łańcuchu dostaw, utratę kontroli nad technologią ze względu na nowe regulacje dotyczące własności intelektualnej oraz dotkliwe sankcje administracyjne i finansowe.
Chińskie prawo handlowe 2026 – jakie skutki może mieć dla przedsiębiorców brak dostosowania się?
Ignorowanie przez polskie firmy handlujące z Chinami nadchodzącej reformy chińskiego prawa handlowego, która wejdzie w życie 1 marca 2026 roku, niesie ze sobą ryzyko paraliżu ich działalności operacyjnej. Nowe przepisy dają chińskim organom administracyjnym szeroką uznaniowość w zakresie blokowania transakcji czy cofania licencji handlowych – często niezależnie od treści zawartych umów .
Dlatego firmy nieprzygotowane na nowe standardy compliance mogą zostać nagle odcięte od dostaw lub rynków zbytu. Wzmożone kontrole celne pod kątem naruszeń własności intelektualnej, która obecnie traktowana jest jak kluczowy element bezpieczeństwa gospodarczego państwa, sprawiają, że chińscy urzędnicy mogą zatrzymać towary na granicy nawet za drobne uchybienia w licencji.
W konsekwencji przedsiębiorcy muszą liczyć się z określonymi skutkami, które mogą boleśnie dotknąć ich biznes.
Brak dostosowania działalności do nowych chińskich regulacji może skutkować:
- wstrzymaniem transakcji, wynikającym z uznaniowych decyzji urzędników, czasowego blokowania operacji lub braku odpowiednich licencji handlowych;
- utratą towaru oraz trwałym przejęciem kontroli nad technologią przez podmioty trzecie wskutek wadliwych zapisów dotyczących własności intelektualnej (IP);
- sankcjami administracyjnymi nakładanymi zarówno na kontrahentów w Chinach, jak i zagranicznych partnerów nieprzestrzegających rygorystycznych wymogów dotyczących kontroli przeznaczenia towarów (end-use);
- poważnymi stratami finansowymi i reputacyjnymi, będącymi efektem długotrwałych zakłóceń w łańcuchu dostaw oraz braku spójności między unijnymi standardami ESG a nowym, restrykcyjnym porządkiem prawnym Chin.
Szerszy kontekst polityczny: dlaczego zmienia się chińskie prawo handlowe 2026?
Nowelizacja ustawy o handlu zagranicznym wpisuje się w szerszy trend legislacyjny Chin. Obejmuje on m.in. ustawę o bezpieczeństwie danych (Data Security Law) oraz ustawę o ochronie informacji osobowych (PIPL). Eksperci z międzynarodowych organizacji handlowych podkreślają, że te akty prawne tworzą spójny ekosystem „suwerenności cyfrowej i handlowej”. Wymaga on od firm zagranicznych nie tylko dostosowania kontraktów, ale i architektury przesyłu danych.
Omawiana nowelizacja jest częścią długofalowej strategii Chińskiej Republiki Ludowej, której celem jest wzmocnienie bezpieczeństwa ekonomicznego oraz technologicznego państwa. Chiny odchodzą od liberalnego podejścia do handlu na rzecz modelu „silnego państwa regulacyjnego”.
Silniejszego znaczenia nabierają pojęcia suwerenności i bezpieczeństwa narodowego. Nowe przepisy pozwalają organom administracyjnym na swobodne reagowanie w sytuacjach uznanych za zagrożenie dla „interesu publicznego” lub „porządku gospodarczego”. Zmiany mają umożliwić Chinom skuteczne reagowanie na zakłócenia w międzynarodowych łańcuchach dostaw. Jest to odpowiedź na globalną niestabilność i dążenie do ochrony własnych zasobów strategicznych, takich jak metale ziem rzadkich czy kluczowe technologie.
Co więcej, nowelizacja wpisuje się w politykę Pekinu, która zakłada większe uniezależnienie się od rynków zewnętrznych (obieg wewnętrzny) przy jednoczesnym zachowaniu silnej pozycji w handlu światowym (obieg zewnętrzny). Prawo handlowe ma stać się narzędziem do egzekwowania tej strategii. Jest także odpowiedzią na zachodnie sankcje. Eksperci wskazują, że zaostrzanie kontroli eksportowej i importowej to mechanizm obronny (tzw. „countermeasures”) wobec sankcji nakładanych na chińskie firmy technologiczne przez USA i UE. Nowelizacja ustawy o handlu zagranicznym jest ściśle skorelowana z przyjętą wcześniej ustawą o kontroli eksportu. Łącznie tworzą spójny system nadzoru nad transferem technologii.
Czy istnieją usługi doradcze specjalizujące się w chińskim prawie handlowym 2026? Tak – to kancelaria prawna LO:ME
Zmiany w chińskim prawie handlowym sprawiają, że standardowe umowy i dotychczasowe modele współpracy przestają chronić interesy firm z Unii Europejskiej. Kancelaria prawna LO:ME Legal w Polsce oferuje kompleksowe wsparcie w procesie adaptacji do zmian w chińskim prawie handlowym. Doradzamy przedsiębiorcom jak bezpiecznie handlować z Chinami po zmianach w 2026 toku. I jak dostosować umowy i modele współpracy do nowych regulacji.
Nasz zespół pod kierownictwem jego liderki radczyni prawnej dr Marty Dargas-Draganik w ramach Chinese Desk kancelarii pomaga w:
- weryfikacji i dostosowaniu umów oraz modeli współpracy, aby zminimalizować ryzyka IP i eksportowe;
- ocenie ryzyka prawnego związanego z konkretnymi grupami towarowymi, szczególnie w obszarze technologii i surowców krytycznych;
- budowaniu systemów compliance, które spełniają specyficzne wymagania chińskiego porządku prawnego.
Zabezpiecz swój biznes przed skutkami nowych regulacji już dziś. Skontaktuj się z nami, aby zweryfikować swój model współpracy i przygotować się na zmiany w chińskim prawie handlowym.
[Skontaktuj się z LO:ME Legal i umów na konsultację dotyczącą handlu z Chinami]
